شده است كه در حدّ متوسّط از اخلاق و عادل هستند . ابو الفتوح نوشته است : و گفته‌اند وسط براى آن خواند اينان را كه قول ايشان در پيغمبران بحدّ غلوّ نيست چون قول ترسايان در مسيح . و بحدّ تقصير نيست چون قول جهودان . و هم او نوشته است : كلبى گفت : امّة وسطا يعنى اهل دين وسط بين غلوّ و تقصير براى آنكه هر دو مذموم است هم اسراف و هم تقصير . عبده : « وسط » بمعنى خوب و مختار و برگزيده و انتخاب اين كلمه بعوض « خيارا » براى آن است كه بفهماند : مسلمين در حدّ متوسط از اخلاق هستند و اين يك كلمه بجاى اين چند جمله است : مسلمانان مردمى عادل و برگزيده هستند چون متوسّط در اخلاق هستند كه نه در دين غلوّ و زياده روى دارند و نه معتقد ميباشند كه خدا از كارها بر كنار است و كار خود را تعطيل كرده است . * ( لِتَكُونُوا شُهَداءَ ) * الخ - 143 مجمع : از سليم بن قيس هلالى روايت شده است : على فرمود : مقصود از كلمه‌ى « شهيد » ما هستيم . پس پيغمبر شاهد بر كار ما است و ما شاهد بر كارهاى مردم هستيم . عبده : يعنى شما گواهان بحقّ خواهيد بود بر مردم افراطى و جاهل و گواهى ميدهيد كه آنها از جاده‌ى راست بيرون شده‌اند و بر تن و جان خود جنايت كرده‌اند و از همه ملل جلو خواهيد بود بواسطه‌ى اينكه متوسّط و ميانه رو هستيد در عقايد و اعمال خود و نيز پيغمبر هم شاهد شما است كه بروش او بوده‌ايد و از پيروى او بهره‌مند شده‌ايد و بر راه مستقيم و هدايت او رفته‌ايد . * ( وَما جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِي كُنْتَ عَلَيْها ) * - 143 ابو الفتوح : از محمّد بن جرير طبرى مفسّر نقل كرده است كه بافزودن كلمه‌ى « تحويل » در جمله معنى روشن مىشود و اينجور معنى ميدهد : ما قرار نداديم تبديل